|
Là trận chiến cuối cùng của chiến tranh punic lần 2, được diễn ra
vào 19 tháng 10 năm 202 trước công nguyên. Quân đội La mã được dẫn dắt
bởi Publius Cornelius Scipio ( sau này còn được gọi là Publius
Cornelius Scipio Africanus) đánh bại quân đội của Carthaginian dẫn đầu
là Hannibal Barca.
Quân đội của Hannibal bao gồm 50 ngàn bộ binh, 80 voi chiến, và 4 ngàn
kỵ binh, trong khi đó Scipio có tổng cộng 34 ngàn bộ binh và 8 ngàn 700
kỵ binh ( 3700 là kỵ binh của Numbia)
Hannibal đặt đội kỵ binh còn thiếu kinh nghiệm của ông ta vào 2 bên
cánh, Hannibal xếp quân đội của ông ta thành 3 hàng đằng sau 80 con voi
chiến. Ở hang đầu tiên bao gồm đội bộ binh hỗn hợp từ Gaul, Liguria, và
Baleri. Ở hang thứ 2 Hannibal đặt đội quân người Carthangenian và người
libi, trong khi đó những cựu binh của ông ta từ Italia thì được đặt ở
hàng thứ 3 .
Hannibal hy vọng với sự kết hợp của những con voi chiến và chiều
sâu của hai hàng đầu có thể làm yếu đi và phá vỡ việc tiến lên của quân
La mã, ngay lúc đó anh ta có thế có một chiến thằng hoàn toàn với những
người lính còn lại ở hàng thứ 3. Những năm trước, Hannibal đã chiến
thắng với đội quân đầy kinh nghiệm của ông ta nhưng bây giờ ông ta phải
chỉ huy một đội quân được tập hợp nóng vội với một ý chí chiến đấu
nghèo nàn, với 2 hàng đầu (chưa có kinh nghiệm) không thể chống lại với
một đội quân quân tốt nhất La mã được huấn luyện tốt hơn và tự tin hơn,
dĩ nhiên là nó nhanh chóng tan rã. Hannibal giờ chỉ chông chờ vào những
con voi chiến và những cựu binh của mình ở hàng thứ 3 .
Tuy nhiên , Scipio đã phát minh ra được một phương pháp làm vô
hiệu hóa những con voi chiến của Hannibal ( hầu hết voi chiến của Han
bị chết sau trận ở Trebia, nhưng đã được cung cấp lại ở Châu phi). Đầu
tiên Scipio biết rằng những con voi này có thể ra lệnh cho chúng tấn
công về phía trước nhưng chúng chỉ có thể tấn tiếp tục tấn công vào
hàng trước mặt mà thôi. Vì thế Scipio đã đặt velites, principes và
triarii làm thành một hàng 500 người một nhóm. Với đội hình đó kết quả
là những còn voi chiến đã tấn công qua binh lính của Scipio mà không
ngụy hại gì cho lính của Scipio ( khi đọc đến đoạn này tôi cũng không
hiểu rõ lắm, dịch cũng chưa sát, nhưng tôi thấy cái đội hình này sao
giống như đội hình của alex đại đế đã dùng trong trận nào đó quên tên
rồi để đối đầu với đội xa kị của Batư cụ thể là Alex đã xếp quân của
anh ta thành từng nhóm xa kị của Batư chạy qua ít gây nguy hiểm cho
quân đội Alex) .
Quân đội của Scipio đã vượt qua 80 con voi chiến mà không gây ngụy
hại gì nhiều trái với dự định của Hannibal và cũng dễ dàng đánh tan 2
hàng đầu của Han, trận chiến thực sự diễn ra khi quân La mã đứng trước
hàng thứ 3 của Han tiếng la hét và đổ máu vang lên, tại một thời điểm
trong trận chiến, dường như Han súy nữa là có một chiến thắng. Tuy
nhiên, Scipio đã có thể tập hợp lại người của anh ta, kị binh của La mã
sau khi rượt đuổi kị binh của Carthange đã quay lại và cho một cú đánh
bất ngờ vào sau lưng của quân đội Han. Với 2 mặt giáp công đội hình của
Carthange đã tan rã và sụp đổ hoàn toàn. Hannibal đã phải trải qua thất
bại chính điều đó đã đặt dấu chấm hết cho việc chống lại La mã ở
Carthange. Tổng cộng, khoảng chừng 20 ngàn người của Hannibal bị giết ở
Zâm, trong khi đó 11 ngàn bị thương và 15 ngàn bị bắt làm tù binh. La
Mã thì khác, mất rất ít với 1 ngàn 500 bị chết và 5 ngàn bị thương (
một con số sao mà ít ỏi thế không biết) .
Ngay sau khi kết thúc trận chiến, chiến tranh punic lần 2 kết
thúc,viện nguyên lão (Senate) Carthage đã ký vào hòa ước. Không giống
như hòa ước lần như chiến tranh Punic lần một, hòa ước lần này làm cho
Carthage không thể chống lại La mã thêm một lần nào nữa ( không được
thiết lập quân đội nếu không được La mã cho phép). Khi La mã phát động
của chiến punic lần 3 vào Carthage 70 năm sau, người Carthan thậm chí
không thể đánh bại Masinissa ở Châu Phi. Cuối cùng cũng bị người La mã
phá hủy hoàn toàn thành phố, người dân bị bắt làm nô lệ.
Tóm tắt lại trận chiến ( cho dễ hiểu hơn)
1. Kị binh 2 bên đánh nhau, quân của Hannibal rút chạy kị binh Scipio đuổi theo
2. Bộ binh Scipio tiến lên, vượt qua hàng voi chiến của Hannibal.
3. Bộ binh Scipio đánh tan 2 hàng đầu của Han và đánh tới hàng thứ 3,
trong lúc 2 bên giao chiến khó phân thắng bại thì đội kị binh của
Scipio quay lại và đánh vào sau lưng của quân Han làm cho quân Han tan
rã
4. Kết thúc trận chiến |