Cuộc săn lùng tài sản Saddam Hussein

Các quan chức Mỹ và Iraq đang tăng cường điều tra những nghi vấn rằng cựu Tổng thống Saddam Hussein đã tuồn hàng chục tỉ USD ra khỏi Iraq và để trong các tài khoản ngân hàng bí mật ở nước ngoài.

Theo báo Guardian (Anh), các nhà điều tra Mỹ và Iraq đang muốn thẩm vấn những thành viên trong gia đình của Saddam Hussein về những khoản tiền thất lạc trong gia sản mà họ cho là bất hợp pháp của nhân vật quyền lực một thời này.

Theo các tài liệu chính thức được công bố cho một ủy ban của Quốc hội Mỹ, các quan chức thuộc Cục Điều tra Liên bang (FBI), Bộ Tài chính và Bộ Ngoại giao Mỹ đặc biệt muốn tìm 4,3 tỉ USD. Đây là khoản lợi nhuận được cho là bất hợp pháp mà Chính quyền Iraq bị cáo buộc thu được trong giai đoạn 2000-2003 từ thỏa thuận thương mại với Syria, một thỏa thuận nằm ngoài chương trình đổi dầu lấy lương thực của Liên Hợp Quốc. Các quan chức ngoại giao và tài chính Mỹ cho rằng Syria đã không giải thích thỏa đáng việc có được hơn 500 triệu USD lợi nhuận từ dầu thô của Iraq. Các nguồn tin cho biết khoản tiền mặt nói trên, tại Ngân hàng trung ương Syria, được trả cho các thương nhân Syria sau khi Tổng thống Saddam bị lật đổ. Giới chức Syria bác bỏ các cáo buộc này, nói rằng những chuyến thăm của các quan chức Mỹ đến Damas vào mùa thu năm 2003 đã không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về số tiền mặt bị thất lạc ngoài 300 triệu USD đã bị phong tỏa.

Liên Hợp Quốc đã trừng phạt kinh tế đối với Iraq vào năm 1990 sau khi Tổng thống Saddam cho quân tấn công Kuwait. Chương trình đổi dầu lấy lương thực được đưa ra vào tháng 12/1996 nhằm giảm nhẹ tác động của các biện pháp trừng phạt đối với người dân Iraq. Chương trình trên, được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc gồm 15 thành viên cho phép chính quyền Saddam bán dầu và dùng tiền thu được để mua hàng hóa dân sự.

Trong một báo cáo nộp lên CIA năm 2006, Charles Duelfer, cựu thanh sát viên vũ khí của Liên Hợp Quốc, ước tính Saddam đã thu được 10,9 tỉ USD bằng các phương thức phi pháp" từ năm 1990 đến năm 2003. Ông này cũng bị nghi là đã giấu tiền mặt trong các tài khoản ở Thụy Sĩ, Nhật Bản, Đức và các nước khác, cũng như đã đầu tư vào đá quý kim cương mua từ Đông Á.

Ngay trước khi xảy ra cuộc chiến Iraq năm 2003, 1,7 tỉ USD - trong các tài khoản được mở ở Mỹ dưới danh nghĩa Chính phủ Iraq, Ngân hàng trung ương Iraq, cơ quan tiếp thị dầu mỏ nhà nước, các ngân hàng Rafidain và Rasheed - đã bị tịch thu. Ngân hàng trung ương Anh phong tỏa 400 triệu bảng (hơn 786 triệu USD) của Iraq tại các ngân hàng xứ sương mù. Thêm 495 triệu USD tài sản không được biết đến trước đó được giữ trong các tài khoản ở Li-băng. Ngay khi bị bắt, có tin Saddam đã cho các nhà điều tra Mỹ biết nơi ông tuồn hàng tỉ USD từ ngân khố Iraq ra nước ngoài. Iyad Allawi, khi đó còn là thành viên Hội đồng Điều hành Iraq, cho biết Chính phủ Iraq đang truy tìm 23 tỉ bảng Anh (khoảng 45 tỉ USD). Theo Allawi, số tiền này đã được gửi ở nước ngoài "dưới danh nghĩa của các công ty ma".

Barzan al-Tikriti, người em cùng cha khác mẹ của Saddam, bị bắt giữ vào tháng 4/2003. Người này là nguồn tin chủ chốt cho các nhà điều tra tài chính ở Mỹ và Iraq bởi họ tin rằng các thành viên thân cận trong gia đình Saddam có thể đang nắm giữ "chìa khóa". Barzan bắt đầu quản lý danh mục đầu tư hải ngoại của Saddam sau khi chuyển sang Geneva vào năm 1983 để làm đại sứ tại Thụy Sĩ. Raghad, con gái của Saddam, đang sống ở Jordani nhưng không được phép tham gia các hoạt động chính trị. Quốc vương Abdullah của Jordani cho Raghad và em cô là Rana tị nạn vì lý do nhân đạo. Raghad bị Chính phủ Iraq hiện nay cáo buộc dùng hàng triệu USD tiền thu được một cách phi pháp của Saddam để tài trợ cho lực lượng nổi dậy ở Iraq. Vợ cả của Saddam, bà Sajida, cũng đang chịu những cáo buộc tương tự.

Nguồn tin của BBC và AP cho biết, theo các luật sư bào chữa cho cựu Tổng thống Iraq Saddam, ngày 28/12/2006, trong nhà tù ông đã được gặp hai người anh em cùng mẹ khác cha của mình, trao cho họ bản di chúc cùng tất cả mọi vật dụng riêng trước khi bị hành hình.

Đoàn luật sư của Saddam cũng đã có được bản sao di chúc, trong đó Saddam nêu rõ: Cô con gái cả Raghad được thừa kế toàn bộ tài sản của ông. Cựu Tổng thống Saddam mong sau khi ông chết, Raghad sẽ đón bà mẹ cô hiện đang lưu vong ở Yemen sang Jordani để cùng sinh sống.

Được biết hai người em cùng mẹ khác cha của Saddam cũng bị giam giữ tại nhà tù này. Cuộc gặp mặt được tổ chức theo thỉnh cầu của ông. Saddam cũng trao cho hai em những bức thư ông viết cho người thân. Những lính Mỹ canh gác ở đây không can thiệp vào việc trao đổi thư từ, vật dụng này.

Khi gặp gỡ các em, tinh thần của Saddam tỏ ra rất phấn chấn, có vẻ ông đã sẵn sàng đón chờ mọi việc Saddam nói với các em, ông rất vui mừng đương đầu với cái chết và cho rằng điều đó tốt hơn nhiều so với việc phải sống trong cảnh ngục tù.

Luật sư Baddi tiết lộ: "Bản di chúc rất ngắn gọn.. Chúng tôi chưa có ý định công bố nó vào lúc này vì điều đó phải được sự đồng ý của bản thân ông Saddam hoặc con gái ông là Raghad".

Bộ Nội vụ Iraq cũng đã cho công bố trên website của họ bản kê tài sản của ông Saddam. Sau 6 tháng điều tra, toàn bộ tài sản của ông Saddam đã được thanh lý.

Theo bản kê khai này, tổng số tiền lương của ông trong thời gian làm Tổng thống Iraq là 2,184 triệu USD. Qua xác minh của các nhân viên điều tra và Hội Chữ thập đỏ Iraq, khoản tiền này hiện chỉ còn 33,4 vạn USD, lãi tiền gửi của Saddam tại Ngân hàng trung ương Iraq còn 5,69 vạn USD.

Phần lớn tài sản cá nhân hợp pháp của Saddam đều để ở Phủ Tổng thống. Đó là: Chiếc tẩu thuốc bằng vàng, các đồ mỹ nghệ có giá trị, cuốn kinh Koran cổ, toà biệt thự được chính phủ tặng ông năm 1989 và một số đồ vật khác bao gồm trang phục, đồ trang sức trị giá 6 vạn USD.

Ông Mohamed Alhamiki - người phát ngôn của Bộ Nội vụ Iraq nói: "Sau khi chính phủ Saddam bị lật đổ, chính phủ mới ở Iraq và các ngân hàng nước ngoài đã niêm phong số tài sản 3,5 tỷ USD".

Trong hai năm qua, được sự phối hợp của Ngân hàng thế giới (WB), chúng tôi đã giải toả được 1,8 tỷ USD gửi ở các ngân hàng nước ngoài, còn lại 1,7 tỷ phải đợi đến sau khi toà án tuyên án Saddam thì mới giải toả tiếp được.

Từ ngày 6/11/2006, những khoản tiền gửi ở nước ngoài sau khi giải toả đã được chuyển cho ngân hàng trong nước. Sau khi thanh lý tài sản, chúng tôi thấy số tài sản thuộc về cá nhân Saddam chỉ có 60 vạn USD, số còn lại đều là của cải gia tộc Saddam đã cướp bóc của nhân dân, cần phải trả lại cho nhân dân Iraq”.

Tuy nhiên, ông Kamel Hassan, một thành viên đoàn luật sư bào chữa cho ông Saddam nói, sau khi Bộ Nội Vụ công bố bản kê khai tài sản cá nhân của Saddam, đoàn luật sư đã cử người tới Ngân hàng trung ương Iraq để tìm hiểu về tài sản cá nhân của Saddam thì thấy:

Tài sản hợp pháp của Saddam trước năm 2003 là 120,2 triệu USD, trong đó 97,4 triệu USD là thu nhập từ tiền lương, 22,8 triệu còn lại là tiền lãi đầu tư qua ngân hàng từ hơn 10 năm nay. Khoản 97,4 triệu USD tiền lương được Bộ Tài chính chuyển vào tài khoản của ông Saddam trong ngân hàng nên nó là tài sản cá nhân hoàn toàn hợp pháp.

Biệt thự của Saddam Hussein ở Pháp

Theo Times, TFI, Gulf Daily, tại Quận Californie của thành phố Cannes hoa lệ của nước Pháp là nơi tọa lạc những tòa nhà thuộc loại đẹp nhất cả khu vực Côte d'Azur hào nhoáng. Một ngôi biệt thự trị giá cả 15 triệu USD của cựu Tổng thống Iraq Saddam Hussein nằm ở đó. Một biệt thự khác thì đứng sừng sững ở kinh đô nước hoa Grasse.

Ý định về hưu ở Pháp có lẽ đã nảy nở trong đầu ông Saddam Hussein từ năm 1975, khi ông này đến thăm vùng Provence (thuộc Côte d’Azur) trù phú của nước Pháp. Ông đã được Jacque Chirac, lúc bấy giờ là Thủ tướng Pháp đón tiếp nồng hậu. Vài năm sau chuyến thăm kể trên, K.Ebdoulahi - một người thân tín của Hussein - đã làm thủ tục mua căn biệt thự cho Chính phủ Iraq. Bản thân ông Hussein kể từ đó đến nay chưa một lần đặt chân đến 2 ngôi biệt thự hoa lệ nhưng Uday, một trong hai quý tử ăn chơi ngất trời của ông ta thì đã vài lần đến ngôi biệt thự trị giá 15 triệu USD để mở tiệc linh đình. Nó có 12 phòng ngủ, nằm trên một ngọn đồi trông xuống thành Cannes, nơi tập trung hằng năm của những minh tinh màn bạc trên khắp thế giới để hồi hộp chờ giải Cành cọ vàng được công bố. Cũng như các dinh thự của ông Hussein ở Baghdad, hầu hết những vật quý giá bên trong đã bị cướp đi từ những ngày đầu của cuộc chiến Iraq.

Ngôi biệt thự ở Grasse rẻ hơn: khoảng 7 triệu USD. Nó đang trong tình trạng bỏ hoang hoàn toàn và hiện là nơi tập trung của bọn đầu trọc. Bọn chúng đã vẽ nguệch ngoạc đầy các bức tường trong nhà và có lúc "cao hứng" còn châm lửa đốt cả tủ ly. Một số nhà báo đã có dịp vào đây, nhìn thấy chai lọ vương vãi trên sàn nhà giữa những bao cao su đã sử dụng. Lối vào thì mọc đầy cỏ dại còn cái hồ bơi rộng lớn trở thành nơi tắm táp cho lũ ếch nhái. Chính quyền mới của Iraq vừa cho biết sẽ tiến hành các thủ tục để nhận quyền sở hữu 2 ngôi biệt thự kể trên.

Phải khổ sở trong nhà tù của Mỹ, hẳn có lúc Saddam Hussein nghĩ đến 2 ngôi biệt thự ở Pháp của mình. Nếu như không có cuộc chiến Iraq thì hẳn sẽ có ngày ông ta bước chân lên "Ngọn đồi tỉ phú”, tên của khu đồi ở Cannes mà ngôi biệt thự 15 triệu USD của ông ta tọa lạc, để hưởng tuổi già. Cái tên "Ngọn đồi tỉ phú” phần nào nói lên mức độ giàu có của những cư dân của nó. Luật bảo vệ cuộc sống riêng tư đến mức tối đa của Pháp cộng với khí hậu tuyệt vời của vùng Côte d'Azur khiến cho nơi đây trở thành điểm hạ cánh dễ chịu của nhiều nhân vật từng hét ra lửa. Dân cư của nó bao gồm nhà cựu độc tài Zaire M.Seko, hàng loạt nhân vật quyền lực của thế giới Arab cũng tậu nhà ở Côte d'Azur, trong đó không thể không kể đến hoàng thân Qatar. Cũng trên cùng một con đường, nấp sau những bức tường cao ngất lắp đầy camera là biệt thự của em gái vị quốc vương đã quá cố xứ Arab Saudi Fahd. Bản thân ngôi biệt thự của ông Hussein cũng gắn không ít camera an ninh, nhất là kể từ năm 2002, sau khi những người quản lý ngôi nhà này phát hiện ra hàng xóm của mình chính là em trai của trùm khủng bố Bin Laden.

Nhiều trẻ em chết vì thử bắt chước cảnh quay treo cổ Saddam Hussein

Theo AP, sau khi những hình ảnh về Saddam Hussein bị hành quyết phát tán trên truyền hình và Internet, nhiều em nhỏ các nước đã bắt chước những gì được xem.

Cái chết của những cậu bé ở Mỹ, Yemen, Thổ Nhĩ Kỳ và nhiều nơi khác đều cố một điểm chung: tất cả đều treo cổ sau khi xem cảnh quay xử tử Saddam Hussein.

Quan chức và người thân các em nhỏ trên cho biết, bọn trẻ dường như bắt chước cảnh treo cổ cựu Tổng thống Iraq hôm 30/12 - vốn được ghi lại trong các băng hình rút ngắn của Chính phủ Iraq lẫn đoạn băng bí mật được phát trên các website và một vài kênh truyền hình.

Những đoạn phim rò rỉ được quay bằng điện thoại di động đã khiến thế giới bất bình về vụ hành quyết cựu lãnh đạo Iraq. Tuy nhiên, một số chuyên gia lại quan tâm nhiều hơn tới hình ảnh Saddam Hussein tụt khỏi sàn giá treo cổ và thi thể lủng lẳng ở cuối đoạn dây thừng.

Các chuyên gia cho hay, những hình ảnh như vậy sẽ tác động mạnh tới thanh thiếu niên - đối tượng chưa hiểu hết hậu quả của cái chết và bạo lực đặc biệt khi việc xử tử Saddam lại thu hút sự chú ý của quốc tế.

"Bọn trẻ đã nhìn thấy những gì diễn ra nhưng không nghĩ rằng nó khủng khiếp, và chúng lại càng muốn bắt chước", Hisham Ramy, một giáo sư khoa tâm lý trường đại học Ain Shanls tại Cairo nói.

Một ngày sau khi vụ hành quyết Saddam diễn ra, một cậu bé 10 tuổi người bang Texas (Mỹ) đã chết trên chiếc giường tầng của mình sau khi xem bản tin Saddam bị treo cổ. Cảnh sát ở khu ngoại ô Webster, Houston nói, Sergio Pelico - cậu bé thiệt mạng, đã thắt một thòng lọng quanh cổ khi đang nằm trên giường nhưng không hề có ý tự tử.

"Tôi tin rằng cậu bé không nghĩ mọi việc là thật", Julio Gustavo, bác Sergio nói. "Ti vi chiếu cảnh các đao phủ thắt thòng lọng quanh cổ ông ta và đủ mọi thứ. Tại sao lại chiếu những thứ đó trên ti vi?".

Một việc làm tương tự cũng diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ, cậu bé Alisen Akti 12 tuổi cũng treo cổ trên giường sau khi xem cảnh quay hành hình Saddam. Bố của em là Esat Akti nói với các phóng viên rằng con trai ông bị ảnh hưởng bởi  những hình ảnh trên ti vi.

"Sau khi xem đoạn băng hành hình Saddam, cháu luôn miệng hỏi: Saddam bị xử tử như thế nào? ông ấy có bị đau không?", Akti nói: "Chính những hình ảnh đó đã gây ra cái chết của con tôi".

Mubassahr Ali, 9 tuổi, ở thị trấn Rahim Yar Khan, miền đông Pakistan cũng thiệt mạng vài giờ sau khi xem cảnh hành quyết Saddam. Cảnh sát địa phương là Sultan Ahmed Chaudhry nói, cậu bé đã bắt chước những gì đã xem.

“Cậu bé xấu số đã dùng một đoạn khăn dài, một đầu buộc lên quạt trần và buộc đầu còn lại quanh cổ. Tiếp đó, nó đứng trên ghế và nhảy xuống", ông Chaudhry nói.

Tại Yemen, có ít nhất 2 em nhỏ thiệt mạng và 1 em bị thương trong trường hợp tương tự. Trong số trên có một học sinh 13 tuổi. Anh họ của cậu bé này là Yahya al-Hammadi cho biết, khi gia đình cậu bé trở về nhà họ thấy em lủng lẳng trên cây.

Ở Arab Saudi, một bé trai 12 tuổi được anh trai phát hiện đã chết với thòng lọng quanh cổ, báo Okaz đưa tin. Cậu bé thiệt mạng tên là Sultan Abdullah al-Shemmeri sống cùng gia đình  ở tỉnh Hafr al-Baten, gần biên giới Iraq.

"Cậu bé đó mới 12 tuổi và không biết được  việc xử tử Saddam là tất hay xấu”, một quan  chức Bộ Nội vụ Arab Saudi nói.

Báo chí ở Algeria và Ấn Độ cũng đưa tin về các trường hợp tương tự sau khi xem cảnh treo cổ Saddam.

Ramy, một giáo sư ở Ai Cập nói, lũ trẻ có xu hướng bắt chước những cảnh bạo lực chúng xem trên ti vi, Internet và phim ảnh nhưng hành động của chúng thường nhằm vào người khác. Việc bắt chước treo cổ hay tự tử là bất thường nhưng trong trường hợp này thì không lấy gì làm ngạc nhiên. "Vì có một số người nói Saddam là anh hùng, kẻ tử vì đạo và cái chết của ông ta được ca ngợi, điều này đã ảnh hưởng tới lũ trẻ".

Cơn sốt mua bám kỷ vật của ông Saddam trên mạng

Theo Dakungpao, ngày 3/1/2007, sợi dây thừng treo cổ ông Saddam được đặt giá 20 vạn USD, còn cái đai da là 25 vạn USD. Còn bản viết tay Hồi ký của ông Saddam viết trong tù được chào bán với giá cao ngất: 1,8 triệu USD!

Trong khi chính phủ Iraq còn đang tiến hành điều tra xem ai là kẻ đã dừng điện thoại di động quay và tung đoạn băng video cảnh ông Saddam bị thắt cổ lên mạng Internet thì ngày 2/1/2007, đã có người công khai rao bán sợi dây thừng đã thắt cổ ông trên mạng EBAY.

Theo lời kẻ rao bán thì sợi thừng này được các đao phủ xác nhận và ông ta chịu hoàn toàn trách nhiệm nếu đây là đồ rởm. Giá khởi điểm cho sợi dây này là 20 vạn USD và việc đấu giá sẽ kết thúc vào ngày 2/2/2007.

Theo báo chí Mỹ thì sợi thừng này có thể được bán riêng hoặc bán kèm với đai da quàng vai có tác dụng giữ cho cổ ông Saddam được cố định sau khi đã bị treo cổ, tránh bị ngoại thương. Cái đai da đắt hơn, giá rao bán là 25 vạn USD.

Người ta cho rằng, là vật chứng quan trọng cho một giai đoạn lịch sử Trung Đông, rõ ràng sợi thừng treo cổ ông Saddam có một giá trị lịch sử không gì có thể thay thế được, nhưng giá tiền 20 vạn USD cũng thật chẳng rẻ chút nào.

Trước những ý kiến phàn nàn về giá quá đắt, người rao bán giải thích: Cuộc chiến tranh Iraq gây nên tổn thất nhân mạng rất lớn và chi phí lên đến trên 35 tỷ USD, thì cái giá 20 vạn USD ông ta đặt cho sợi thừng vẫn là quá rẻ.

Trong lúc sợi thừng treo cổ Saddam còn chưa có người mua thì ngay tối 2/1/2007, trên mạng EBAY lại xuất hiện một kỷ vật khác có liên quan đến Saddam được rao bán: Đó là bản viết tay Hồi ký của ông Saddam viết trong tù với cái giá chào bán cao ngất: 1,8 triệu USD. Tuy nhiên, tính chân thực của tập bản thảo này còn chưa được xác nhận.

Khác với người rao bán sợi dây thừng, kẻ rao bán bản thảo hồi ký không ghi tên thật, chỉ lấy biệt danh là "Iraq - Sadar". Trong mục thuyết minh cho món hàng, người này viết: Trong thời gian bị giam giữ, ông Saddam luôn tập trung viết hồi ký, nhưng do các lính gác Mỹ ngăn cản nên cuốn hồi ký không hoàn thành được.

Tập bản thảo này chỉ gồm 32 trang, được giữ gìn bởi một lính gác kể từ tháng 7/2006, sau đó nó được một người giấu tên mua lại với giá bèo. "Iraq - Sadar" cam đoan bản thảo này hoàn toàn được viết bởi chính tay Saddam, nó là bút tích của ông ta 100%.

Một quan chức Bộ Nội vụ Iraq xin giấu tên nói, hiện vẫn chưa xác định được Saddam có viết hồi ký khi bị giam giữ hay không, nhưng có một điểm có thể xác nhận là kể từ ngày 28/6/2006, lính gác người Mỹ không cung cấp giấy bút cho ông ta nữa.

Trước khi bị treo cổ, Saddam đã yêu cầu được viết Di chúc và việc này đã được tiến hành dưới sự giám sát của lính gác. Nếu ông Saddam có viết hồi ký thì nó chỉ có thể được viết trước khi bị lật đổ hoặc khi mới bị bắt giam.

Xung quanh vụ em trai Saddam Hussein bị treo cổ

Theo AFP, BBC, AP, nhà chức trách Iraq đã cho các phóng viên xem một đoạn băng ghi lại cảnh treo cổ cựu quan chức Baghdad. Một trong hai người là em trai của Saddam Hussein và đầu ông này bị đứt khỏi cổ.

Những cảnh trong băng cho thấy Barzan Ibrahim al-Tikriti - em trai Saddam và là cựu chỉ huy lực lượng tình báo Iraq - cùng với Awad Hamed al-Bandar, cựu thánh án toà án cách mạng Iraq, bị treo cổ cạnh nhau. Hai người này bị xử tử vì tội thảm sát người Shiite năm 1982.

Phóng nên BBC Andrew North ở Baghdad cho biết, những cảnh quay đầu tiên cho thấy cả hai bị cáo đang được chuẩn bị để lên giá treo cổ. Họ đều mặc quần liền áo màu cam và đứng cạnh nhau. Nhóm thi hành án đội mũ trùm kín đầu đã thắt thòng lọng vào cổ hai phạm nhân sau khi chụp mũ lên đầu họ.

Một cảnh quay ngắn sau đó cho thấy cả hai người đàn ông gục xuống. Hầu như ngay lập tức, sợi dây thừng quấn quanh cổ Barzan bật lên trên và cơ thể ông rơi xuống bên dưới.

Người quay phim sau đó chĩa ống kính xuống nền nhà và ở đó là một thi thể không đầu máu đầy cổ. Các nhà chức trách nói rằng đầu của Barzan vẫn còn trong mũ. Trong khi đó thi thể của Al-Bandar vẫn lủng lẳng trên dây thừng. Chính phủ Iraq khẳng định rằng việc Barzan bị đứt đầu là một sự tình cờ.

Xác hai phạm nhân sau đó được đem chôn cạnh mồ của Saddam Hussein tại ngôi làng Awja cách Baghdad chừng 180 km về phía Bắc. Hãng tin AFP đưa tin, khoảng 3.000 người, với không ít trong số này bắn súng và hò hét các khẩu ngữ chống chính phủ, đã tụ tập tại đây để tổ chức tang lễ.

Các nhân chứng cho biết, Barzan và Al-Bandar rùng mình sợ hãi khi họ bị đưa tới giá treo cổ. Một trong những người có mặt tại đó, công tố viên Jaafar al-Mussawi kể lại, khi cửa sập mở, ông nhìn thấy sợi dây thừng treo Barzan đung đưa. "Tôi nghĩ Barzan Ibrahim al-Tikriti đã tuột khỏi dây thòng lọng. Tôi hô lên rằng ông ta thoát rồi, đi xuống và tìm ông ta đi. Tôi bước xuống vài bước phía trước mọi người để nhìn: Tôi thấy đầu ông ta đã lìa khỏi thân". Việc thi hành án đã diễn ra lúc 3h sáng (giờ GMT) trong cùng một toà nhà mà Saddam Hussein bị treo cổ ở Baghdad. Giới chức Iraq cho biết đầu tiên họ không có ý định tiết lộ đoạn video trên.

Kiểu treo cổ Saddam đã làm dấy lên làn sóng chỉ trích của cộng đồng quốc tế sau khi những hình ảnh quay bằng camera điện thoại di động cho thấy ông đã bị sỉ vả trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời.

Phát ngôn viên Chính phủ Iraq Ali al-Dabbagh khẳng định không có điều tương tự tại buổi hành quyết Barzan và al-Bandar. 

Nghi vấn xung quanh vụ treo cổ em trai Saddam Hussein

Theo hãng Reuters, vụ treo cổ vụng về em cùng mẹ khác cha của cựu Tổng thống Iraq là Barzan Ibrahim khiến cộng đồng Arab nghi ngờ rằng những người hành quyết đã chơi bẩn và ác ý.

Chiếc thòng lọng cuốn bay cả đầu của Barzan al-Tikriti khi ông này ngã xuống hố bên dưới giá treo cổ. Nó khiến người ta suy đoán rằng đao phủ đã điều chỉnh độ dài của thòng lọng sao cho nó có thể cứa đứt cổ của tội nhân.

Phát ngôn viên chính phủ Iraq, Ali Dabbagh cho biết không có "sự vi phạm nào về thủ tục" treo cổ Barzan và Awad Hamed al-Bandar - cựu chánh án cách mạng Iraq.

Nhưng cộng đồng người Arab, từ Yemen tới Marốc, đều tỏ thái độ hoài nghi trước lời giải thích của các quan chức. Một số người nhắc lại những lời thóa mạ và cách thức đầy bê bối của vụ hành quyết Saddam Hussein hôm 30/12/2006. Zaid al-Boudani, một người bán hàng ở Sanaa, Yemen, nói: "Hôm nay tôi rất buồn, nhiều người Arab Sunni khác cũng vậy. Vụ hành quyết này là một phần của chiến dịch trả thù đang diễn ra ở Iraq. Cái cách mà đầu ông ấy lìa khỏi cổ chỉ cho thấy lòng căm hận và sự trả thù”.

Chủ tịch Trung tâm nhân quyền Marốc Khaled Charkaoui mô tả vụ treo cổ là dã man và là hành động trả thù, được thi hành dưới áp lực từ bên ngoài, có thể là từ Iran và Mỹ. "Chúng tôi chưa từng nghe thấy có ai bị lìa đầu vì treo cổ cả, chỉ mỗi vụ này, nó phản ánh sự căm thù và bạo lực" ông nói.

Ông Azzam Saleh Abdullah, anh rể của Barzan, phát biểu trên Al Jazeera rằng chính quyền Iraq không thông báo cho gia đình biết trước rằng việc hành quyết sẽ xảy ra. "Chúng tôi nghe tin qua ti vi và thực sự bị sốc". Chính phủ Iraq đáng lẽ nên thông báo với chúng tôi. Họ biết rõ truyền thống là thế cơ mà", ông nói thêm.

Issam Ghazzawi, một luật sư người Jordani biện hộ cho Barzan, cho rằng sự việc khiến thân chủ của ông bị đứt cổ là do cố ý. "Đầu của ông ấy bị cắt sau khi bị treo cổ, là hành động dã man nhằm trả thù. Hành động đó đi ngược lại với các giá trị của con người".

Hiệp hội Nhân quyền Marốc, cơ chế giám sát nhân quyền độc lập chủ chốt ở các nước Bắc Phi, bình luận rằng vụ treo cổ là "ám sát chính trị". Tổ chức này tuyên bố: "Phiên tòa xử Saddam Hussein và các cộng sự của ông ấy thiếu các điều kiện cần thiết và không công bằng, ra một phán quyết bất công và các vụ treo cổ là hành động tội phạm ám sát chính trị".

Tuy nhiên, một số người Arab ở các nước nơi mà Saddam Hussein không được yêu mến, thì lấy làm vui mừng trước tin Barzan bị tử hình. Ali al-Baghli, một nhà phân tích hàng đầu của Kuwait và từng là Bộ trưởng dầu mỏ nước này, nói: "Cuối cùng thì công lý đã được thực thi!... (Barzan) phạm rất nhiều tội lỗi chống nhân loại. Ít nhất ông ta đã được xử bởi một tòa án hợp pháp".

"Đây là nguyên tắc luật pháp... Họ đáng bị như vậy. Họ không thể cứ tra tấn và giết người mà không phải đối mặt với công lý", Mansoor Al- Jamri, biên tập viên tờ Al Wasat của Bahrain, nói.

Châu Âu "nóng bỏng" vì vụ treo cổ "tàn bạo"

Sự kiện Iraq treo cổ hai phụ tá của Saddam Hussein gây một làn sóng phản đối mới từ các nước châu Âu, thêm vào đó là việc đầu của em trai cựu tổng thống bị đứt lìa khỏi cổ càng làm phản ứng thêm mạnh mẽ.

Em cùng mẹ khác cha của Saddam Hussein, cựu trùm tình báo Iraq Barzan Ibrahim al-Tikriti, đã bị chiếc thòng lọng cắt đứt đầu khỏi cổ trong khi ông này bị hành quyết. Nhân vật này cùng một người nữa - chánh tòa án cách mạng Iraq trong chế độ cũ Awad Hamed al- Bandar, bị xử tử với tội danh chống nhân loại trong vụ thảm sát ở Dujail năm 1982.

"Thông tin về vụ treo cổ tàn bạo đó thật kinh khủng", Ngoại trưởng Ailen Dermot Ahern nhận xét: "Tôi tin rằng vì công lý và hòa giải ở Iraq, chính quyền nước này nên có những bước đi nhằm chấm dứt việc hành hình".

Chỉ vài giờ sau cuộc hành hình, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Jose Manuel Barroso phát biểu ông ủng hộ chiến dịch do Italia khởi xướng nhằm vận động Liên Hợp Quốc ra lệnh ngừng hình phạt tử hình trên toàn cầu.

Thủ tướng Anh Tony Blair, người từng nhận xét rằng cách thức vụ hành hình Saddam Hussein là "không thể chấp nhận được", nói rằng Anh phản đối án tử hình, nhưng thực hiện hay không lại thuộc chủ quyền của Iraq.

Tờ báo L'Osservatore Romano của tòa thánh Vatican than phiền rằng những lời xin tha mạng cho hai nhân vật nói trên đã không được lắng nghe. "Viện đến giá treo cổ là việc thực hiện công lý một cách man rợ. Sau vụ hành hình Saddam Hussein theo một cách đầy xúc phạm, đã có rất nhiều lời kêu gọi đối thoại và hòa giải", tờ báo viết.

“Nhưng cho đến bây giờ, vẫn không có gì thay đổi".

Trong khi đó Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon dường như có quan điểm hơi xa cách với lời kêu gọi tổ chức này cấm án tử hình, ông nói: "Vấn đề án tử hình là tùy thuộc sự quyết định của mỗi quốc gia".

Châu Âu đã cấm án tử hình, nhưng loại hình phạt này vẫn tồn tại ở 68 quốc gia.

Lybia sẽ dựng tượng ông Saddam

Chính phủ Lybia cho hay nước này sẽ dựng một bức tượng cựu Tổng thống Saddam Hussein, người vừa bị hành quyết tại Baghdad hôm 30/12/2006. Theo mô tả của hãng thông tấn Lybia Jana, bức tượng sẽ khắc họa cảnh ông Saddam đang đứng trên giá treo cổ cùng với một nhà lãnh đạo của phong trào kháng chiến Lybia, người từng chiến đấu chống lại sự chiếm đóng của Italia và cũng từng bị treo cổ năm 1931.

Lybia đã tuyên bố ba ngày quốc tang sau cái chết của ông Saddam và tạm hoãn mọi hoạt động kỉ niệm lễ Eid al-Alda. Các tòa nhà của chính phủ Lybia đều được treo cờ rủ để tang ông Saddam.

Trong khi đó, Tổng thống Ai Cập ông Hosni Mubarak lên tiếng phát biểu rằng, việc ông Saddam Hussein bị xử tử đã biến vị cựu Tổng thống Iraq này trở thành một người tử vì đạo. Ông Mubarak cũng bày tỏ quan điểm, theo đó, những bức ảnh chụp trộm từ vụ hành quyết là vô nhân đạo và man rợ. Ai Cập được biết đến là đồng minh thân cận của Mỹ tại khu vực và là một trong hai nhà nước thuộc thế giới Arab đã ký kết hiệp ước hòa bình với Israel. Những lời phát biểu của Tổng thống Ai Cập được đăng trong một bài phỏng vấn của tờ nhật báo bán chạy nhất Israel Yediot Ahronot và một số tờ báo Ai Cập khác.

Bài phỏng vấn trích dẫn lời vị Tổng thống cho biết: "Trên khắp thế giới có những tử tù bị treo cổ nhưng những gì diễn ra tại Baghdad vào đúng ngày đầu tiên của lễ Eid al-Ahda thật không thể tin nổi".

Mối quan hệ giữa Ai Cập và Iraq khá thân thiện cho đến khi Iraq tấn công Kuwait năm 1990. Ai Cập đã tham gia vào liên minh quốc tế do Mỹ cầm đầu đánh đuổi quân đội Iraq ra khỏi lãnh thổ Kuwait.